İLİN GENEL TANIMI :

Trabzon ili, Doğu Karadeniz Dağları’nın oluşturduğu yayın ortasındaki Kalkanlı dağlık kütlesinin kuzeye bakan yamaçlarında 38^o 30'- 40^o 30' doğu meridyenleri ile 40^o 30'- 41^o 30' kuzey paralelleri arasında yer almakta olup, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Gümüşhane ve Bayburt, doğusunda Rize, batısında Giresun illeri bulunur. İlin yüzölçümü 4.664 km² olup, Türkiye’nin yaklaşık % 0,61’ini oluşturmaktadır.

Deniz seviyesinden başlayarak artan yükseklik bölgede 3000 m’yi bulur. Karadeniz kıyılarını iç bölgelere bağlayan , jeo-stratejik önemi olan Zigana Geçidi Trabzon-İran transit karayoluna zemin oluşturmuştur.

Trabzon ili merkez ilçeyle birlikte 18 ilçeden oluşur. Bu ilçeler; Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çaykara, Çarşıbaşı, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir, Yomra, ve Köprübaşı ilçeleridir. Bu ilçelere bağlı 77 belediye ve 479 köy vardır.

YÜZEY BİÇİMLERİ

DAĞLAR :

Trabzon yaylalarının da yer aldığı dağlık alanlar, kabaca bakıldığında E-W doğrultusunda uzanmakta olup, kuzeyindeki Karadeniz kıyılarını gören yay gibi bir antiklinal ekseni oluştururlar. 

Trabzon ilinde E-W yönünde uzanan dağlık alanların en yüksek bölümü doğudaki Haldizen Dağları’dır. Bu dağlar aynı zamanda Doğu Karadeniz Dağları’nın en yüksek bölümü olan Kaçkarlar’ın batıya doğru olan son uzantılarıdır. Önemli yükseltileri; Demirkapı (3376 m), Kayışkıran (3156 m) ve Karakaya (3139 m)tepeleridir. 

Daha batıda Soğanlı dağlık kütlesi bulunmaktadır. Su bölümü hattı batıya doğru Kemerlik Dağı (2746 m) ve Ziyaret Tepesi (2850 m) ile devam eder. Değirmendere havzası güneyi boyunca Kostan Dağı (2582 m)üzerinden Deveboynu (3082 m) ve Kolat Dağları’nı alçalan bir şekilde aşarak Zigana Dağları’nda bir omuz oluşturur. 

Dağlık alanların batı kısmını Kalkanlı ve Horos Dağları oluşturmakta ve genel yükselti seviyesi giderek düşmektedir. Vira Kilise Tepesi (1784 m), Taşoluk Tepesi (2420 m), Ayeser Tepesi (2423 m) yayın batı kanadını, Kalkanlı Tepesi (2193 m) ise doğu kanadını meydana getirir. Bu yaya bütünüyle Kalkanlı Dağları adı verilir.

VADİLER :

Trabzon ilindeki en gelişmiş vadiler, batıda S-N yönünde uzanan Folderesi Vadisi, Değirmendere akarsuyunun kurulu olduğu SW-NE doğrultusunda Karadere Vadisi ve doğudaki S-N yönünde uzanış gösteren Solaklı Deresi vadisidir

GÖLLER :

Trabzon ilindeki göller; Çaykara ilçesi sınırı dahilindekTi Uzungöl heyelan seti gölü, Balıklı Göl, Aygır Gölü, Çakır Göl, Kara Göl ve Haldizen Dağlarındaki büyüklü küçüklü bazıları peş peşe birer gideğenle birbirine bağlı, alanları 100-1900 m² genişliğinde değişen buzul gölleri ile Yıldızlı beldesi sınırları içerisindeki Sera heyelan seti gölüdür.

DERELER :

Türkiye ikliminin en çok yağış alan bölgesi içerisinde bulunan, Trabzon ili ve çevresi su kaynakları bakımından oldukça zengindir. İlin yüksek kısımlarına kar biçiminde düşen yağışların erimesi ve her mevsimde görülen yağmurlarla beslenen akarsular, Karadeniz’e döküldükleri yerlerde büyük dereler haline gelirler. Debileri çok yüksek olmakla birlikte çok sayıda kaynak ve yaz-kış kurumayan akarsulara sahiptir. Bu akarsular; Baltacı Deresi, Solaklı Deresi, Manahoz Deresi, Küçük Dere, Karadere Deresi, Yanbolu Deresi, Yomra Deresi, Değirmendere Deresi, Sera Deresi, Söğütlü Deresi, Çarşıbaşı Deresi, Fol Deresi ve Ağasar Dereleridir.

PLATO VE YAYLALAR :

Solaklı Deresi’ni oluşturan Büyük Dere ile Haldizen Deresi arasında ortalama 2500 m. yüksekliğinde çok geniş bir plato düzlüğü yer almaktadır. Sahanın batısında özellikle Beşikdüzü-Vakfıkebir ve Akçaabat ilçeleri güneyinde, Şalpazarı-Düzköy yörelerinde, Neojen aşınım yüzeyleri, plato düzlükleri gözlenebilmektedir. Plato Neojen aşınım yüzeylerinin sonraki dönemlerde yükselmesine koşut olarak parçalanmış, akarsularca derin bir şekilde yarılmıştır.

İKLİM :

Trabzon’da deniz etkisinde kalan ılıman iklim tipi hakimdir. Buna bağlı olarak da yazlar genellikle orta sıcaklıkta, kışlar ise ılık geçer.

Topoğrafik yapı ile ilgili yağış şartlarının kısa mesafelerde değişiklik göstermesi, mikroklima alanlarının oluşması bakımından ilimizin önemli bir özelliğidir. Bu nedenle ilimizde gerek kıyı boyu ve gerekse iç kesimler arasında yıllık yağış miktarlarında önemli farklılıklar görülmektedir. Bahar mevsimleri kış ve yaz mevsimleri arasında yumuşak bir geçiş sağlamakta ve bol yağmurları ile dikkat çekmektedir.

Yörede bağıl nem oranlarının yaz mevsiminde yüksek olduğu ve özellikle iç kesimlere doğru arttığı görülmektedir. Bu mevsimde Karadeniz yüzeyinde olan buharlaşmanın, havanın sakin olduğu zamanlarda kıyıya yakın kesimleri etki altında bulundurması ve zamanla Güneydeki yüksek alanlarda oluşan alçak basınç merkezine doğru yönelen meltem rüzgarları sayesinde nemin doğrudan buralara taşınması nedeniyle, yayla alanlarında çoğu zaman öğleye kadar devam eden açık-berrak bir hava hali ardından vadiler boyunca yükselen su buharı (yöresel adıyla duman) sahayı tamamen kaplamakta ve bazen günlerce çekilmemekte